Το πόρισμα του εισαγγελέα Τσεβά για το Πολυτεχνείο

Μέχρι τα πρώτα χρόνια της Μεταπολίτευσης, μόνος αμφισβητίας της ύπαρξης νεκρών στο Πολυτεχνείο ήταν η ακροδεξιά - για προφανείς λόγους. Με το πέρασμα των χρόνων και την άμβλυνση της συλλογικής μνήμης, οι αμφισβητίες πολλαπλασιάστηκαν. Όσο αποκρουστικές μορφές κι αν πήρε, όμως, η πολιτική σκοπιμότητα, το πόρισμα του εισαγγελέα Δ. Τσεβά (14.10.1974) παρέμεινε ένας από τους πλέον αδιάψευστους μάρτυρες του εγκλήματος των δικτατόρων

Αν για την κάθε είδους Αριστερά η λάμψη της εξέγερσης του Νοέμβρη υπήρξε ανέκαθεν «οδηγός για τους αγώνες του σήμερα», όπως το θέλει το αγωνιστικό κλισέ, το παραμύθι (sic) του Πολυτεχνείου ήταν επί δεκαετίες ο προσφιλέστερος στόχος ακροδεξιών εντός και εκτός της ΝΔ. Για τους πιο «ριζοσπάστες» από αυτούς, το επιχείρημα δεν χωρούσε αντιρρήσεις: στο Πολυτεχνείο δεν υπήρξε ούτε καν ένας νεκρός.

Πολυτεχνείο '73: Το ζήτημα των θυμάτων. Νεκροί και τραυματίες

Περίληψη: Στο άρθρο παρουσιάζονται τα πορίσματα της ιστορικής έρευνας που διεξάγεται στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών για τα θύματα της εξέγερσης του Πολυτεχνείου το 1973 και παρατίθεται αναλυτικός κατάλογος των τεκμηριωμένων νεκρών (ο συνημμένος χάρτης προέρχεται από την πρώτη δημοσίευση του άρθρου). Η μελέτη αυτή έχει υιοθετηθεί από τη σχετική βιβλιογραφία ως η πλέον έγκυρη επιστημονική προσέγγιση στο ζήτημα (βλ. ενδεικτικά Δημήτρης Παπαχρήστος, Το Πολυτεχνείο ζει, εκδόσεις Λιβάνη, Αθήνα 2004, σελ. 41-45, Δημήτρης Χατζησωκράτης, Πολυτεχνείο ’73, εκδόσεις Πόλις, Αθήνα 2004, σελ. 176-177, 424-425, Βαγγέλης Αγγελής & Ολύμπιος Δαφέρμος, Όνειρο ήταν, έκδοση ΕΔΙΑ-Οδυσσέας, Αθήνα 2005, σελ.378-388).

Το ζήτημα του ακριβούς αριθμού των νεκρών κατά τη διάρκεια της εξέγερσης του Πολυτεχνείου και την επιχείρηση καταστολής της, παραμένει ακόμη και σήμερα ένα δισεπίλυτο πρόβλημα. Πρόκειται για ένα θέμα με έντονη πολιτική και ψυχολογική φόρτιση, με αποτέλεσμα να αποφεύγεται γενικά η προσέγγιση του. Αλλά η χαώδης και ατεκμηρίωτη πληροφόρηση που υπάρχει γύρω από αυτό το ζήτημα, δεν είναι δυνατόν να απολαμβάνει εσαεί αυτή την ιδιότυπη «ασυλία», στο όνομα της δήθεν προστασίας της φήμης του Πολυτεχνείου. Αποτελεί βαθύτατη πεποίθηση μου ότι η κατάσταση αυτή δεν απαξιώνει μόνο την εξέγερση καθεαυτή, τις χιλιάδες των ανθρώπων που ρίχτηκαν στη φωτιά και, εν τέλει, εξευτελίζει τη μνήμη των πραγματικών θυμάτων, αλλά προχωρά πέραν αυτού: αφήνει το περιθώριο στους έμμεσους ή άμεσους υποστηρικτές του καθεστώτος και'τους κάθε λογής «αναθεωρητές» της ιστορίας να μιλούν για «παραμύθια της Αριστεράς» και για «2-3 νεκρούς από αδέσποτες σφαίρες».

Από τα μέσα του 2002 έχει ξεκινήσει μια ιστορική έρευνα στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών με τίτλο «Τεκμηριώνοντας τα γεγονότα του Νοεμβρίου 1973». Στο πλαίσιο αυτής της έρευνας επιχειρείται η συγκέντρωση και επεξεργασία με επιστημονικές μεθόδους τεκμηρίων που αφορούν σε πολλές παραμέτρους των γεγονότων, όπως το χρονικό της εξέγερσης, το επιχειρησιακό σχέδιο για την καταστολή της, η εξέλιξη των γεγονότων έξω από το Πολυτεχνείο κ.ο.κ. Ένα από τα ζητούμενα είναι, φυσικά, ο αριθμός και η ταυτότητα των θυμάτων. Αν και η έρευνα βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, θα επιχειρήσουμε στο σημείο αυτό μια συνοπτική παρουσίαση των πρώτων διαπιστώσεων, με έμφαση στη «γενεαλογία» του ζητήματος.